Gloria Wekker
Gloria Wekker is een Afro-Surinaamse Emeritus Professor, en bezet sinds 2001 de Aletta (IIAV)- leerstoel Gender en Etniciteit aan de faculteit Geesteswetenschappen. Wekker is sociaal en cultureel antropoloog, en is gespecialiseerd op het gebied van Gender Studies, Sexuality Studies, African American Studies, en Caribbean Studies. Haar meest recente boek is Witte Onschuld: Paradoxen van kolonialisme en ras gepubliceerd in het Engels door Duke University Press en in het Nederlands door Amsterdam University Press. Eerder publiceerde Wekker het internationaal gerenommeerde boek The Politics of Passion: Women’s Sexual Culture in the Afro-Surinamese Diaspora. Samen met Maayke Botman en Nancy Jouwe, stelde Wekker Caleidoscopische visies: de zwarte, migranten – vluchtelingenvrouwenbeweging in Nederland samen. Het boek is de enige publicatie over de ZMV-beweging.
AUTEUR: Dr. Chandra Frank
THEMA: Iconen, Gender, Politiek
Joke Smitprijs

Wekkers uitgebreide oeuvre stelt vragen over kolonialisme, ras, gender, seksualiteit, en diaspora centraal. Wekker is een van de meest invloedrijke academica en denkers in Nederland. Haar boek Politics of Passion heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan genderstudies in Noord-Amerika en de Caribbean.

In 2007, won Wekker met Politics of Passion, de Ruth Benedict Prijs van de American Anthropological Association. Ook won Wekker de Joke Smitprijs in 2017, een tweejaarlijkse regeringsprijs en oeuvreprijs. Volgens de jury heeft Wekker “een cruciale bijdrage geleverd aan het onderwijzen en stimuleren van studenten, journalisten, activisten en andere geïnteresseerden op het gebied van gender en etniciteit. Ze maakte het concreet en tilde tegelijkertijd het academische en maatschappelijke debat hierover naar een hoger niveau”.

Antiracisme en de vrouwenbeweging

In de jaren 80 werkte Wekker als ambtenaar voor het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk en later voor de Gemeente Amsterdam. Zo werkte Wekker op het Coördinatiebureau Minderheden, en heeft ze de antiracisme nota van de Gemeente Amsterdam geschreven. Ze trok in die tijd nauw op met Mea Venster en Ellen Robles, die beide ook werkten als ambtenaren.

In deze tijd was Wekker samen met Tania Leon ook actief in de vrouwenbeweging. Wekker en Leon waren vaak de enige zwarte vrouwen, en al snel besloten ze een eigen groep te beginnen. Later zette zij samen met Leon, Tieneke Sumter en Joice Spies de groep Sister Outsider op. De groep was actief tussen 1984 – 1986.

Wekker ontwikkelde een hechte vriendschap met Audre Lorde, die twee keer naar Nederland op bezoek kwam. In het boek Audre Lorde’s Transnational Legacies is Wekker in gesprek met Cassandra Ellerbe-Dueck over de invloed van Lorde in Duitsland en Nederland op Zwarte vrouwenorganisaties in Europa.

Politics of Passion

In de jaren 70 studeerde Wekker Antropologie in Amsterdam. De interesse in Antropologie, en voornamelijk de relaties tussen Afro-Surinaamse vrouwen, leidde er uiteindelijk tot een promotieonderzoek aan de University of California, Los Angeles.

In haar proefschrift, I Am a Gold Coin: The Construction of Selves, Gender and Sexualities in a Female, Working-Class, Afro-Surinamese Setting onderzocht zij de seksuele subjectiviteit van Creoolse vrouwen in de arbeidersklasse in Paramaribo. Dit onderzoek, wat later werd gepubliceerd als The Politics of Passion, is uitzonderlijk omdat er binnen sexuality en genderstudies doorgaans weinig aandacht is voor de erotische belevingswereld van vrouwen in lagere klassen.

Wekker illumineert specifiek het ‘mati-werk, een relatievorm waarbij Creoolse vrouwen seksuele relaties met elkaar onderhouden. Wekkers onderzoek laat zien dat westerse perspectieven over lesbisch zijn niet geschikt zijn voor uitingen van seksualiteit die buiten de westerse imaginatie leven. Met dit baanbrekende werk brengt Wekker aan het licht dat de mati-cultuur tegelijkertijd complex, divers, en spiritueel is. De relaties tussen vrouwen zijn vaak gebaseerd op verwantschap en specifieke zorg voor elkaar. In de zin dat deze relaties specifieke betekenis hadden in het sociale-economische leven van de vrouwen. In de nauwkeurige uiteenzetting van mati-werk besteedt Wekker dan ook aandacht aan het belang van klasse in de relaties tussen vrouwen.

Het boek staat op menigeen verplichte leeslijsten van genderstudies en vrouwenstudies programma’s in de Verenigde Staten vanwege het onderwerp zowel als de boeiende methodologie.

Witte onschuld

Met Wekkers recente publicatie, die internationaal zeer goed ontvangen is, introduceert zij het concept ‘witte onschuld’. Het boek kijkt op kritische wijze naar de passie en agressie die ras oproept in de Nederlandse cultuur. Wekker legt haarfijn uit door middel van het concept ‘cultureel archief’ hoe het mogelijk is dat deze passie en agressie zo voelbaar en zichtbaar is terwijl het bestaan van ras wordt ontkend. Deze centrale paradox is nauw verweven met de Nederlandse cultuur en alom voelbaar.

Wekker laat zien dat de manier waarop Nederlands over ras, gender en de beeldvorming van Zwarte mensen denken voortkomt uit het koloniale verleden. De emotionele negatieve en racistische reacties zowel als de ontkenning van racisme van witte Nederlanders naar aanleiding van de publicatie van Witte Onschuld spreekt boekdelen. Wekkers werk is excellent en een uiterst belangrijk voorbeeld voor jongere generaties activisten, journalisten, en academici. Het werk is van cruciaal belang voor Nederland, en voor de globale discussies over hoe witheid functioneert.

Fotocredits
Getoonde materialen komen uit het IHLIA-archief, tenzij anders vermeld. Van links naar rechts, boven naar beneden:

Boekcover 'The Politics of Passion : Women's Sexual Culture in the Afro-Surinamese Diaspora' door Gloria Wekker. Uitgegeven door: Columbia University Press in New York (2006)

Artikel ''Nederland is een stuk leuker geworden': hoogleraar Gloria Wekker wil de zonkanten van migratie aantonen' door Anke Manschot voor Opzij (2001)

Artikel 'Een staalkaart van kwesties' door Gloria Wekker voor Lover (2002)

Literatuur en bronnen

'Gloria Wekker wint Joke Smitprijs 2017'. Nieuwsbericht Rijksoverheid (11-12-2017).

Frank, C.N. 2020. ‘Can the Archive Speak? Mapping Feminist and Queer Genealogies of Colour in The Netherlands’, PhD, Goldsmiths, University of London, London.

Filter